مروری بر یک برنامه ترکیبی - مذهبی با حسین (ع) تا بی نهایت

برنامه مستند ترکیبی «با حسین تا بی نهایت» که در ایام محرم هر شب به طور زنده از شبکه اول سیما پخش می شود ، دارای بخشهای مختلفی است که در مجموع با هماهنگی و تقسیم زمانی ، ریتم مناسبی در کل اثر ایجاد کرده است .

کد خبر: ۲۲۱۸۴

بحث کارشناسی درباره حادثه عاشورا با حضور چند کارشناس ، معرفی حضوری هنرمندانی که درباره عاشورای حسینی اثر هنری خلق کرده اند. پخش مراسم عزاداری از سراسر کشور در شبهای محرم ، بخش نمایشی ، پخش موسیقی مخصوص عزاداری و وله های تصویری و دیگر بخشهای متنوع ، از قسمتهای مختلف این برنامه است . در طراحی صحنه ، استفاده از رنگهای تیره و سبز ، وسایل صحنه رزمی (آگسه سوار رزمی) مثل شمشیر ، نیزه و سپر و آنچه تداعی کننده زمین نینواست مثل نخل ، ایجاد فضایی حزن انگیز و شاعرانه با شمعی سوزان که شعله هایش می رقصد، به حس صحنه کمک می کند. حرکت در نماها وجود دارد مثل حرکت برگهای نخل در جلوی کادر و حرکت نور لرزان شمع در انتهای کادر بر حسب زاویه دوربین . زوایای مختلف دوربین از روبه رو و بالا، با استفاده از نماهای مختلف از زوایای گوناگون به همراه تصحیح کادر در استودیو به هنگام بحث کارشناسی ، استفاده از حرکات درون دوربین در استودیو و تمهیدات دیگر بخش کارشناسی را از حالت رکود خارج می کند. استفاده از زاویه باز دوربین از جهت بالا، باعث می شود که علاوه بر احاطه بر استودیو، از قسمتهای بعدی برنامه هم پیش زمینه داشته باشیم . به طور نمونه در گوشه ای از استودیو، هنرمندی در حال نقش آفرینی است . در هنگام صحبت کارشناسی ، دوربین در یک نمای نقطه نظر از دید گوینده - مجری به کارشناس نزدیک می شود (زوم این و با چرخشی نرم بر بخشهای دیگر استودیو و نمایش وضعیت هنرمندی که به طور مثال در حال خلق یک اثر هنری است ، با حرکتی آرام و جستجوگرانه ، باز به تصویر بسته کارشناس می رسد. سپس نماهای تداخلی و میانی بسته ، در بین نمای POV دو نفره خرد می شود. این طرز کار بعد سیاسی - اجتماعی حادثه کربلا را در ذهن تداعی می کند (به دلیل بحث جدی و گزارشی و استفاده از Pov) و حرکات نرم دوربین ، حالتی محزون و شاعرانه به برنامه می دهد. نمای بسته کارشناس ، حس نزدیکی به مخاطب می دهد تا به صحبت های او توجه نشان دهد. رعایت جهت نگاه ها، نوع کادربندی و قرار دادن سوژه در قسمتی از کادر و به طور کلی دکوپاژ و کارگردانی تلویزیونی و جلوه های تصویری درون دوربین و یا حرکات آن بسیار بارز است . تقسیم بندی زمانی بین قسمتهای مختلف برنامه از لحاظ رعایت ریتم قابل تامل است . استفاده از گزارش های سطح کشور از عزاداری به طور زنده و مونتاژ موازی و ریتمیک تصاویر از هیاتهای عزاداری و سینه زنی با افرادی که در منازل برای این ایام نذری می پزند و یا بین سائلان درگاه سیدالشهدا تقسیم می کنند، علاوه بر انعکاس احساسات پاک مردم و شور و حال این ایام ، از نظر تصویری و ساختاری هم قابل توجه است . زنان و مردان هر کدام در یک جایگاه ، حماسه عاشورا را زنده نگه می دارند. زنان در پشت جبهه به پشتیبانی مردانی می پردازند که در جبهه مشغول رزم هستند و این هم تصویری نمادین از حادثه عاشوراست . استفاده از وله های تصویری و ملودی عزا و زاویه های دوربین و قطع نماها در گزارش های میان برنامه ای در خور توجه است . در قسمت نمایشی یک راوی ابتدا روایتی گزارش گونه و مرشدانه از متن ارائه می کند. سپس حرکات نمایشی به همراه افه های تصویری و صوتی و تمهیدات صحنه ای مثل بخار مه مانند برای ایجاد فضای دراماتیک ، موسیقی ریتمیک رزمی آیینی (معمولا با ضرب )، همچون رقص های آیینی که نمایانگر یک داستان حماسی از یک قوم و مذهب و سنت هستند، تصویری آیینی دینی از حماسه کربلا را در هر لمعه به نمایش می گذارد. دیدار رنگهای (خاکستری ، سفید، قرمز، سبز و سیاه) با تونالیته های تیره و حضور هیاکل سفیدپوش در قالب فرشتگان و ملکوتیان و شهدا و هیکلی نمادین با پوشه سبز از سالار شهیدان (ع) ، فرم روایت تعزیه گونه نمایش را زنده تر می کند. گوینده مجری خوش رو با لحنی صمیمی در پخش زنده ، احساس همدلی و حاضر بودن مخاطب را در استودیو و یا صحنه های عزاداری و نمایشی تداعی می کند. به طور کلی این برنامه نیز مثل برنامه های مشابه کار شده و برنامه سازان سعی کرده اند حداقل اصول برنامه سازی این چنینی را رعایت کنند. اما با وجود همه تلاشها باید دقت کرد؛ زیرا در کارهای داستانی معمولا به دلیل ماهیت قصه و روایت ، توجه زیادی به فرم و ساختار کار نمی شود ، اما در یک اثر مستند و به خصوص ترکیبی ، ساختار و فرم کار بسیار به چشم می آید. بنابراین کار حساسی است و نیاز به ظرافت دارد تا زیبا جلوه کند و مفاهیم را درست به مخاطب انتقال دهد. متاسفانه آثار مستند ترکیبی سیما بجز موارد انگشت شمار از یک فرمول خاص و کلیشه ای پیروی می کنند و اغلب آثار، یکسان و مشابه هستند. این برنامه هم از آن فرمول پیروی می کند؛ البته فراتر از حد معمولی قرار دارد.